Elektrische schakelaars (30.754)

Elektrische schakelaars kies je voor het veilig bedienen of onderbreken van een stroomkring. Het verschil zit vaak in de functie, het aantal polen en de manier van monteren. Een verkeerde stroomwaarde past niet. Ook de ruimte rond de aansluiting bepaalt wat bruikbaar is in jouw installatie.

Populaire types

Wat vind je van deze pagina?

Elektrische schakelaars vergelijken en kiezen

1. Typen elektrische schakelaars en hun functie

Elektrische schakelaars verschillen vooral in de stroomkring die zij bedienen. Een enkelpolige schakelaar verbreekt één geleider voor een eenvoudig lichtpunt. Een wisselschakelaar bedient hetzelfde punt vanaf twee plaatsen. Dat blijkt thuis vaak praktisch.

Voor gewone bediening in huis zijn lichtschakelaars bedoeld, terwijl een wisselschakeling twee bedienpunten aan één lichtgroep koppelt. Speciale functies vragen vaak om een ander schakelprincipe binnen de installatie. Een maakcontact sluit de stroomkring pas bij bewuste bediening. Een verbreekcontact doet juist het omgekeerde.

Een drukknop geeft meestal alleen contact zolang je hem indrukt. Een impulsrelais kan dat korte signaal gebruiken om een aangesloten groep te schakelen, zodat bediening vanaf meerdere drukknoppen mogelijk wordt. Voor zulke toepassingen zijn speciale elektrische schakelaars vaak geschikter dan standaardmodellen. Vergelijk altijd de functie met het schema.

2. Stroomwaarde, polen en behuizing

De juiste waarden voorkomen overbelasting en verkeerde schakeling. Controleer daarom altijd de nominale spanning en nominale stroom op de schakelaar. Die waarden moeten passen bij de aangesloten kring. Een te lichte schakelaar slijt sneller.

Het aantal polen bepaalt hoeveel geleiders de schakelaar tegelijk onderbreekt. Bij wisselstroominstallaties kan een tweepolige uitvoering extra scheiding geven, omdat beide geleiders gelijktijdig worden onderbroken en een monteur daardoor de betreffende kring duidelijker van de voeding kan isoleren. Voor besturingssignalen voldoet soms een lage contactbelasting. Vermogenskringen vragen meestal zwaardere contacten.

De behuizing bepaalt mede waar je de schakelaar veilig kunt plaatsen. Een IP-waarde geeft aan hoe goed een behuizing bescherming biedt tegen aanraking en binnendringen van vaste delen of water. Lees beide cijfers afzonderlijk. Een hogere waarde helpt alleen wanneer de volledige montage die bescherming behoudt.

3. Montage en aansluiting

De montage moet passen bij kast, doos en bedrading. Een inbouwschakelaar vraagt ruimte in de inbouwdoos en een passend afdekraam. Een DIN-railmodel klikt in een verdeelkast. Meet eerst de beschikbare ruimte.

Let ook op de draaddoorsnede die de aansluitklem accepteert. Een klem die niet bij de ader past kan losraken of de ader beschadigen. Gebruik adereindhulzen alleen wanneer de aansluiting daarvoor geschikt is. Dat voorkomt slechte verbindingen.

Een duidelijke schakeltekening voorkomt verwisseling van gemeenschappelijke en geschakelde aansluitingen, vooral bij wisselschakelingen of relais met meerdere klemmen. Schakel de installatie spanningsloos voordat je een aansluiting controleert. Past de behuizing niet bij jouw project, dan biedt het bredere aanbod van Energie- en elektriciteitsbenodigdheden meer aanknopingspunten. Voor de vaste verbinding kies je passende elektrische bedrading.

4. Veilig gebruik en levensduur

Veilig gebruik begint met een passende installatie en montage. Schakel altijd de voeding uit voordat je een kast of doos opent. Controleer vervolgens de spanningsloosheid met geschikt meetgereedschap voordat je werkt. Dat verkleint direct het persoonlijke risico tijdens montage.

Gebruik een schakelaar alleen binnen de opgegeven elektrische waarden en omgevingsklasse. Vocht, stof of warmte kan contactdelen aantasten, waardoor de overgangsweerstand stijgt en ongewenste warmte in de behuizing ontstaat. Een verkleurd of opvallend warm contactpunt verdient nader onderzoek. Vervang beschadigde onderdelen direct.

Bij vaste installaties gelden productnormen die passen bij de functie van de schakelaar. IEC 60669 beschrijft eisen voor schakelaars voor huishoudelijke en soortgelijke vaste elektrische installaties, terwijl IEC 60947 veel industriële schakelapparatuur en besturingsmateriaal omvat met andere gebruikseisen voor zwaardere toepassingen in verdeelinrichtingen. De norm op zichzelf garandeert nog geen juiste montage in de praktijk. Volg daarom zorgvuldig ook het installatieschema van de fabrikant.

Begrippenlijst

Nominale stroom

Nominale stroom is de maximale stroom die een schakelaar onder opgegeven voorwaarden langdurig mag voeren of schakelen. Die waarde staat meestal in ampère. Kies een waarde die past bij de belasting en de beveiliging van de betreffende kring.

IP-waarde

IP-waarde is een code die de bescherming van een behuizing tegen aanraking, vaste delen en water aanduidt. Het eerste cijfer gaat over vaste delen. Het tweede cijfer beschrijft de bescherming tegen water.

Maakcontact

Maakcontact is een contact dat een stroomkring sluit zodra je de schakelaar of drukknop bedient. Het contact is normaal open. Deze functie komt vaak voor bij tijdelijke bedieningssignalen en relaissturingen.

Verbreekcontact

Verbreekcontact is een contact dat een bestaande stroomkring opent zodra je de schakelaar bedient. Het contact is normaal gesloten. Daarmee kan een installatie een onderbreking als signaal of beveiligingsfunctie gebruiken.

DIN-rail

DIN-rail is een metalen profiel waarop modulaire elektrische componenten in een verdeelkast vastklikken. De rail geeft een vaste montageplek. Controleer wel of de component voor dit profiel en deze kastmaat is bedoeld.

IEC 60669

IEC 60669 is een normenreeks voor schakelaars voor huishoudelijke en soortgelijke vaste elektrische installaties. De norm beschrijft onder meer eisen aan veiligheid en prestaties. Industriële schakelapparatuur valt vaak onder andere normen.

Populaire merken in elektrische schakelaars

ProRide Schneider Electric Eaton Siemens EATON INDUSTRIES Hans Pries Finder ABB AEG Meat&Doria ABC-Led Hager

Over elektrische schakelaars

Vergelijk 30.754 producten in Elektrische schakelaars van 12 merken bij honderden Nederlandse webshops. De prijzen lopen van € 8 tot € 131. products.ai toont per product de laagste prijs, de voorraad én de prijsontwikkeling, zodat je altijd de beste deal vindt.

Verwante categorieën

Leidingen en dozen 46.267 Verlengsnoeren 22.966 Stopcontacten en contactdozen 22.261 Elektrische bedrading 13.983 Zonnepanelen 8.613 Kabelschoenen en -stekkers 4.566 Generatoren 4.054 Zekeringpanelen 3.507 Afdekramen voor muurcontactdozen en -schakelaars 2.885 Thuisautomatisering 2.798 Stroomregelaars en transformatoren 2.092 Opbouwcontactdozen en -beugels 1.802