De schachtvorm bepaalt hoe stabiel het potlood in je hand ligt. Zeshoekige schachten rollen minder snel van tafel. Ronde modellen voelen vaak zachter aan tijdens los schetswerk. Driehoekige vormen sturen je vingers naar een vaste positie, waardoor beginnende schrijvers soms minder hard hoeven te knijpen.
Een standaardpotlood heeft meestal een slanke schacht. Een dikkere uitvoering geeft meer houvast als je snel vermoeide vingers krijgt. Voor kleine kinderhanden kan een dikke greep prettig zijn, terwijl volwassenen soms juist een smal model nauwkeuriger vinden. Probeer de vorm vast te houden voordat je een grote verpakking kiest.
De lengte verandert tijdens gebruik voortdurend. Een nieuw exemplaar is doorgaans circa 17 tot 19 centimeter lang, waarna slijpen de bruikbare lengte verkort. Een verlenger kan een kort potlood weer bruikbaar maken, vooral wanneer de stift nog onbeschadigd is. Bewaar losse potloden in een etui, zodat de punt niet afbreekt tussen andere spullen.