Kettingschakels (11)

Een passende kettingschakel volgt altijd het type ketting. Meet eerst de steek, de binnenbreedte en de draaddikte van het bestaande deel. Een gewone verbindingsschakel koppelt twee open uiteinden in veel kettingtypen. Een sluitschakel vormt een losneembare verbinding.

Bij rollenkettingen moeten de pennen precies in de busjes vallen, anders loopt de ketting stroef of beschadigt het tandwiel. Gebruik daarom nooit een schakel die alleen op het oog past. Een clipschakel monteer je bij veel aandrijfkettingen zonder speciaal klinkgereedschap. Een geklonken schakel vraagt wel om gecontroleerd persen.

Het sluitprincipe bepaalt dus zowel montagegemak als de mogelijkheid om later weer te openen. Voor aandrijvingen is de kettingserie leidend, omdat steek en plaatdikte per serie verschillen. Past dit type niet bij je toepassing, dan biedt Haken, spanbanden en bevestigingsmateriaal meer soorten verbindingen voor algemeen vastzetten. Dat voorkomt een verkeerde toepassing.

De maat moet exact overeenkomen met je bestaande ketting. Meet de hartafstand tussen twee opeenvolgende pennen met een schuifmaat, want deze steek bepaalt of de schakel soepel over tandwielen loopt en zonder zijwaartse spanning door geleidingen blijft bewegen. Noteer die maat direct. Vergelijk daarna de gemeten maat met de gegevens van je ketting.

Binnenbreedte is de vrije ruimte tussen de binnenplaten. Die ruimte moet passen bij de rol of het gekoppelde kettingdeel. Ook de plaatdikte verdient aandacht bij smalle aandrijfkettingen. Te dikke zijplaten kunnen langs een tandwiel schuren en veroorzaken dan extra slijtage.

Controleer ten slotte of de penlengte niet buiten de bestaande ketting uitsteekt. Speling wordt dan sneller zichtbaar. Bij een band of riem met sluiting is een veiligheidsgespen vaak een betere oplossing dan een kettingschakel. Zo houd je de sluitmethode passend bij het materiaal.

De gekozen afwerking bepaalt de weerstand tegen roest. Blank staal werkt goed in droge omstandigheden maar vraagt bij vocht om bescherming. Verzinkt staal krijgt meestal een beschermende zinklaag tegen corrosie. Die beschermlaag slijt bij voortdurende wrijving echter wel geleidelijk.

Roestvast staal is geschikt voor vochtige omgevingen en blijft langer verzorgd ogen. Niet elke roestvaste legering verdraagt chloride bij langdurig buitengebruik even goed. Kies daarom niet alleen op kleur, omdat een glanzende schakel zonder passende materiaalsoort bij buitengebruik toch na verloop van tijd kan vastlopen door corrosie of slijtage van de pen. De centrale verbindingspen is daarbij vaak het meest belast.

Let ook op de vorm van platen en boringen. Scherpe randen kunnen aangrenzend materiaal tijdens gebruik merkbaar beschadigen. Een nette passing beperkt kantelen, vooral wanneer de ketting herhaaldelijk buigt. Gebruik geen onbekende schakel voor hijswerk zonder duidelijke draagkrachtmarkering en passende documentatie.

Gebruik kettingschakels alleen binnen hun bedoelde toepassing. Een aandrijfketting brengt beweging over en is niet automatisch geschikt voor het heffen van lasten. Dat onderscheid voorkomt gevaarlijke improvisaties. Controleer altijd de markering van de fabrikant.

Voor hijswerk horen ketting, verbindingsdelen en haken als één beoordeeld systeem bij elkaar, zodat de toegestane belasting niet op een zwakke schakel onder wisselende belasting tijdens gebruik onverwacht stukloopt. Kijk voor zulke toepassingen naar hijsogen, -klemmen en -haken met passende specificaties. Norm EN 818 beschrijft eisen voor kettingen voor hijsdoeleinden. Losse onderdelen moeten daarbij aantoonbaar bij de toepassing passen.

Vervang een vervormde schakel direct. Ook scheurtjes rond een boring zijn reden voor afkeur. Open een clipschakel met passend gereedschap, omdat verbuigen de borging kan verzwakken. Werk rustig en controleer na montage of de sluiting volledig is vergrendeld.

Regelmatige controle verlengt de bruikbare levensduur van kettingschakels. Vuil tussen pen en bus werkt als schuurmiddel en vergroot de speling. Maak de verbinding daarom tijdig schoon. Droog hem daarna goed af.

Smeer alleen wanneer het kettingtype en de toepassing dat toelaten. Bij een aandrijfketting bereikt een geschikt smeermiddel vooral de bewegende delen tussen pen en bus. Een dikke laag vet aan de buitenkant helpt beperkt. Die trekt juist vuil aan.

Vergelijk een gebruikte schakel regelmatig met een onbeschadigd deel van dezelfde kettingserie. Meetbare rek komt meestal door slijtage rond pen en bus, niet doordat het staal overal gelijkmatig langer wordt. Voor tijdelijk bundelen zijn allesbinders vaak handiger dan een herbruikbare kettingverbinding. Vervanging blijft verstandig zodra sluiting, pen of plaat zichtbaar beschadigd is.