Staande bassen (2)

Staande bassen zijn er voor spelers die een passende maat en klank zoeken. De breukmaat zegt niet alles. Mensuur, snaaractie en bouw bepalen hoeveel kracht je nodig hebt en hoe lang je prettig speelt. Ook vervoer verdient aandacht, want een grote houten kast reageert op stoten, droge lucht en wisselende temperaturen snel.

Wat vind je van deze pagina?

Staande bassen vergelijken en kiezen

1. Staande bassen kiezen op maat en niveau

Staande bassen kiezen op maat en niveau

De juiste basmaat bepaalt je houding en bereik. Een staande bas moet passen bij lichaamslengte en handspan. Voor volwassenen is 3/4 meestal de gangbare maat, terwijl kleinere spelers vaak 1/2 of 1/4 beter bereiken.

Meet de mensuur van kam tot brug, want die lengte bepaalt de afstand tussen de tonen. Een langere mensuur geeft meer ruimte tussen posities. Daardoor vragen grote maten meer spreiding van de linkerhand. Probeer zittend én staand de eerste positie, omdat schouderpijn vaak pas na enkele minuten voelbaar wordt.

Bouwmaten lopen niet overal gelijk. Een 3/4-model kan per bouwer verschillen in ribhoogte, corpuslengte en halsvorm. Kijk daarom naar daadwerkelijke maten en niet alleen naar de breukmaat op het label. Voor gevorderde orkestspelers kan een 4/4-bas aantrekkelijk zijn, omdat de grotere kast vaak een voller laag geeft maar ook meer kracht vraagt.

Wie vooral pizzicato speelt, zoekt vaak een lagere snaaractie dan een strijker die veel in hoge posities werkt. Een verstelbare kam helpt. Past een staande bas niet bij je doel, dan biedt het bredere aanbod van snaarinstrumenten meer uitgangspunten. Voor een compacter strijkinstrument kun je ook cello's vergelijken, al hebben die een andere stemming en rol.

2. Bouw en onderdelen die klank sturen

Bouw en onderdelen die klank sturen

De bouw bepaalt de respons en draagkracht. Massief hout reageert doorgaans directer op trillingen dan gelamineerd hout. Gelamineerde kasten verdragen wisselingen in temperatuur en luchtvochtigheid vaak beter. Ook de laklaag beïnvloedt bescherming en uitstraling.

Een massieve boven- of achterbladconstructie kan meer nuance geven, terwijl multiplex vaak robuuster is voor reizen en intensief onderwijsgebruik. Die keuze hoor je terug. Let ook op de verbindingen bij hals, toets en staartstuk, want loszittende delen verstoren stemming en klank.

De toets is meestal gemaakt van ebbenhout of een vergelijkbaar hard materiaal. Ebbenhout slijt langzaam bij normaal gebruik. Een vlakke toets maakt zuiver intoneren in lage posities gemakkelijker. Spelers merken dat snel.

Een te holle of te vlak afgestelde toets kan snaarbuzz of zwaar spelen veroorzaken. De losstaande stapel draagt trillingen van bovenblad naar achterblad over. Een bouwer kan de plaatsing aanpassen, waardoor aanspreken en balans tussen snaren veranderen zonder dat je nieuwe onderdelen koopt. Bij klassiek spel kun je violen naast elkaar bekijken om verschillen in strijktechniek en formaat beter te plaatsen.

3. Snaren, stemming en speelstijl

Snaren, stemming en speelstijl

Snaren bepalen de weerstand onder je vingers. Voor jazz en folk kiezen spelers vaak stalen snaren met een duidelijke attack. Darmsnaren voelen soepeler aan en geven een warme korte toon.

Klassieke strijkers gebruiken vaak snaren met een kern van staal of synthetisch materiaal, omdat die stabiel stemmen en een gelijkmatige respons bieden. De dikte beïnvloedt spanning en volume. Hogere spanning vergroot projectie en belast vingers en instrument meer.

De standaardstemming is E1 A1 D2 G2 van laag naar hoog. Stem met een chromatisch stemapparaat en controleer daarna open kwinten op gehoor. Gebruik bij een nieuwe set eerst rustige speelsessies, zodat de snaren zich kunnen zetten zonder onnodige rek. Spelers die arco in een ensemble en pizzicato via een versterker combineren, hebben vaak baat bij een compromis tussen snaaractie en snaarkeuze voor beide speeltechnieken tijdens lange repetities en optredens.

Een lage actie speelt licht bij rustige passages. Hard pizzicato kan dan ratelen. Een hoge actie geeft reserve voor krachtige aanslag en strijken, terwijl lange repetities sneller vermoeiend worden. Laat de afstelling beoordelen als je van stijl wisselt, want dezelfde set-up werkt zelden even goed voor strijken en slapspel. De selectie met best beoordeelde staande bassen biedt een extra vertrekpunt wanneer je modellen wilt vergelijken.

4. Staande bas onderhouden en veilig vervoeren

Staande bas onderhouden en veilig vervoeren

Goed onderhoud houdt een staande bas betrouwbaar bespeelbaar. Bewaar het instrument bij een zo stabiel mogelijke temperatuur en luchtvochtigheid. Directe verwarming droogt hout snel uit.

Een stevige hoes beschermt tegen stoten tijdens korte ritten. Voor openbaar vervoer of touring is een harde koffer verstandiger, omdat brug, krul en hoeken kwetsbaar uitsteken. Til nooit aan de hals.

Controleer regelmatig de brugstand, want die kan door stemmen geleidelijk naar voren trekken. Een scheefstaande brug verhoogt de kans op kromtrekken of vallen. Zet de brug met beide voeten vlak op het bovenblad.

Losse stemsleutels of een verschoven stapel laat je door een vioolbouwer nakijken. Zelf lijmen pakt vaak slecht uit. Wie de bas vaak in een auto vervoert, kiest beter voor een passende koffer en goede fixatie, omdat plotselinge rembewegingen de brug kunnen verschuiven of de kast kunnen beschadigen.

Begrippenlijst

Mensuur

Mensuur is de trillende snaarlengte tussen kam en brug. Deze maat bepaalt de afstand tussen tonen op de toets en beïnvloedt de benodigde handspreiding. Een langere mensuur vraagt meestal meer bereik in lage posities.

Snaaractie

Snaaractie is de afstand tussen de snaren en de toets. Een lage instelling speelt lichter, terwijl een hoge instelling meer ruimte biedt voor krachtige aanslag. De juiste hoogte hangt af van speelstijl en techniek.

Stapel

De stapel is een los geplaatst houten staafje in de klankkast. Hij brengt trillingen van het bovenblad naar het achterblad en ondersteunt de constructie. De precieze plaatsing beïnvloedt balans, volume en respons.

Kam

De kam is het houten onderdeel dat de snaren op hoogte houdt. Hij geeft trillingen door aan het bovenblad en bepaalt mede de snaarafstand. Een te hoge of kromme kam maakt spelen onnodig zwaar.

Corpus

Corpus is de klankkast met bovenblad, achterblad en zijkanten. De vorm en inhoud beïnvloeden laagweergave, projectie en draagkracht. Bij grote modellen vragen corpuslengte en ribhoogte ook extra aandacht tijdens vervoer.

Arco

Arco is spelen met een strijkstok over de snaren. Deze techniek vraagt om een gelijkmatige respons en voldoende ruimte onder de snaren. De afstelling kan daarom verschillen van een bas voor voornamelijk pizzicato.

Over staande bassen

Vergelijk 2 staande bassen bij honderden Nederlandse webshops. De prijzen lopen van € 12 tot € 15. products.ai toont per product de laagste prijs, de voorraad én de prijsontwikkeling, zodat je altijd de beste deal vindt.

Verwante categorieën

Gitaren 89 Violen 57 Harpen 25 Cello's 16 Altviolen 9