Strijkstokhars (3)

Lichte hars geeft vaak een directere respons bij viool en altviool. Donkere varianten voelen meestal zachter aan op de haren. De kleur is echter geen vaste kwaliteitsmaat.

Fabrikanten verschillen in hardheid, kleverigheid en de hoeveelheid stof die tijdens het strijken vrijkomt. Een harde blokhars werkt vaak beter bij warmte, omdat hij minder snel te plakkerig wordt. Zachte hars kan bij kou prettiger aanspreken. Test daarom eerst een kleine hoeveelheid op je eigen strijkstok.

Cello en contrabas vragen geregeld om meer grip dan viool, doordat dikkere snaren zwaarder reageren. Kies niet alleen op instrumentnaam. Ook snaarspanning en speelstijl veranderen de gewenste weerstand merkbaar tijdens lange oefeningen. Gebruik je verschillende instrumenten, houd de hars dan gescheiden om het gevoel per stok voorspelbaar te houden.

Violen reageren vaak anders dan cello’s door hun snaren en speelwijze. Contrabassisten kiezen geregeld een zachtere formule. Dat helpt bij lage snaren.

Kamertemperatuur beïnvloedt de hardheid, waardoor dezelfde hars in winter en zomer anders kan aanvoelen. Bij een warme speelruimte voorkomt hardere hars soms een kleverig contact met de snaar. Koude maakt een hard blok minder vlot. Neem het instrument daarom mee in je beoordeling.

Nieuwe synthetische snaren kunnen een andere weerstand geven dan darmsnaren, terwijl staal doorgaans directer reageert. Speel je vooral thuis, dan telt de normale kamertemperatuur zwaarder dan uitzonderlijk weer. Orkestspel vraagt vaak om een betrouwbare eerste aanspraak, omdat je tussen passages niet steeds rustig hars kunt bijwerken. Probeer veranderingen telkens enkele speelsessies, zodat je verschil hoort zonder steeds van techniek te wisselen.

Begin bij een nieuwe stok met enkele rustige halen over het haar. Druk daarbij nauwelijks op het blok. Te veel druk beschadigt de kwetsbare rand.

Verdeel de hars van kikker naar punt, zodat de laag niet alleen rond één plek ophoopt. Korte halen geven meer controle dan lange schurende bewegingen. Witte strepen op het haar wijzen vaak op overdaad. Dan klinkt de snaar snel korrelig.

Nieuw strijkstokhaar vraagt meerdere dunne rondes voor een gelijkmatige opbouw. Vermijd een dikke startlaag, want die verzamelt stof en laat sneller resten op snaren achter. Bewaar het blok in zijn doosje, zodat het niet vuil wordt of afbrokkelt in de koffer. Leg na het spelen een schoonmaakdoek voor snaarinstrumenten klaar, omdat verse harsresten na iedere speelsessie eenvoudiger verdwijnen dan langdurig vastgehecht fijn stof op de gevoelige lak van je kostbare houten instrument.

Dat beschermt lak en houdt de snaren beter aanspreekbaar. Gebruik een droge zachte doek. Wrijf zonder druk over snaar en bovenblad.

Een aparte schoonmaakdoek voor snaarinstrumenten voorkomt dat vet van handen of oude poetsresten op kwetsbare plekken belanden. Maak ook de stokstang en snaarwinding schoon als daar zichtbaar stof ligt. Raak het haar niet met vingers aan. Huidvet vermindert namelijk de gelijkmatige grip.

Hardnekkige aanslag vraagt om terughoudendheid, omdat agressief wrijven de afwerking kan aantasten. Gebruik geen huishoudelijke reiniger op het instrument. Poetsmiddelen voor snaarinstrumenten passen alleen wanneer de maker ze voor jouw laktype geschikt acht. Oude hars kan zich bij warmte stevig aan de lak hechten, waardoor langdurig uitstel na drukke repetities het verwijderen later zonder risico voor de afwerking vaak merkbaar lastiger maakt.

De meeste blokken bestaan uit kolofonium die bij wrijving grip geeft. Sommige formules bevatten extra toevoegingen. Die veranderen vooral het gevoel.

Heb je gevoelige luchtwegen, vermijd dan stofwolken bij het aanbrengen en veeg losse resten direct weg. Ventileer de speelplek goed. Een afgesloten kleine ruimte houdt fijn stof langer in de lucht, waardoor je het eerder inademt. Was je handen na het harsen.

Let bij huidklachten op de productinformatie, omdat ingrediënten per formule kunnen verschillen. Stop met gebruiken bij duidelijke irritatie. Beschadigde hars met vuil of splinters hoort niet op het haar. Een schoon blok geeft minder ongewenste deeltjes af, terwijl zorgvuldig bewaren voorkomt dat kruimels in je koffer of op het instrument terechtkomen.

Kleine barsten zijn niet altijd een praktisch probleem tijdens het spelen. Losse kruimels verminderen wel de controle. Bewaar het doosje daarom gesloten.

Vervang een blok met diep vuil of ongecontroleerde splinters. Een harde val kan het blok onbruikbaar maken. Koop liever niet vooruit voor jaren. Langdurige opslag bij hitte kan de structuur veranderen, zodat de hars bij gebruik anders reageert.

Past alleen hars niet bij je vraag, dan is onderhoud en reiniging van snaarinstrumenten logischer voor de verdere verzorging van je instrument. Controleer ook de schroef en haarspanning voordat je harsproblemen vermoedt. Te slap haar vraagt namelijk meer druk, waardoor een goede hars toch onvoldoende respons lijkt te geven. Een passende routine verlengt de bruikbare tijd van zowel hars als haar, omdat minder vuil zich tijdens het spelen ophoopt.