Veiligheidsharnassen (1.022)

Een passend veiligheidsharnas volgt je werk en je valbeveiligingssysteem. Voor dakwerk, steigers of een hoogwerker heb je meestal een harnas met een rugpunt nodig. Werk je in een krappe ruimte, dan kunnen extra bevestigingspunten nodig zijn.

Kies eerst op basis van de taak. Een rugpunt tussen de schouderbladen is bedoeld voor valstop, terwijl een borstpunt vaak bij redding of positionering hoort. Zijringen dienen meestal voor werkpositionering en niet voor vrije val.

Controleer daarom welk verbindingsmiddel het veiligheidsplan voorschrijft. Een harnas alleen stopt geen val, omdat de lijn, valdemper en verankering samen het systeem vormen. Past dit type niet bij je werkzaamheden, dan is het bredere aanbod van beschermende kleding logischer. Dat voorkomt een verkeerde combinatie.

Een goed afgesteld harnas verdeelt valkrachten over sterke lichaamsdelen. De juiste maat laat je armen vrij bewegen zonder dat schouderbanden omhoog trekken. Te ruime banden verschuiven sneller tijdens lopen.

Meet borst, taille en beenomtrek volgens de maattabel van de fabrikant. De schouderbanden moeten vlak liggen en de beenbanden moeten strak genoeg sluiten, omdat los hangende banden bij een val druk rond je liezen en een verdraaid lichaam kunnen veroorzaken. Een goed gesloten borstband houdt de schouderbanden op hun plek.

Trek eerst de beenbanden gelijkmatig aan. Sluit daarna de borstband zonder je ademhaling te beperken. De D-ring op de rug hoort tussen je schouderbladen te liggen, zodat de belasting bij een val beter wordt verdeeld. Beweeg en hurk vervolgens even.

Bevestigingspunten bepalen welke werkzaamheden en verbindingsmiddelen bij je harnas passen. Een dorsale D-ring op de rug gebruik je normaal voor een valstopverbinding. Het borstpunt past vaker bij redding.

Zijpunten zijn bedoeld voor werkpositionering met een geschikte lijn. Gebruik ze niet als enig valstoppunt. De instructie van het systeem bepaalt welke combinatie door de fabrikant is toegestaan.

Een valdemper beperkt de piekkracht wanneer een val wordt gestopt. Daarvoor heb je onder het werkvlak genoeg vrije ruimte nodig, omdat lijn en demper bij belasting langer worden. Controleer ook de verankering boven je werkplek. Een helm voor werk op hoogte beschermt je hoofd en moet goed passen naast de banden.

Normen tonen waarvoor een harnas is getest. EN 361 geldt voor volledige lichaamsharnassen die bij valstop worden gebruikt. Een CE-markering hoort daarbij. Lees daarnaast altijd de gebruikersinstructie.

EN 358 beschrijft gordels en lijnen voor werkpositionering. Die norm vervangt geen valbeveiliging, omdat positioneren een vrije val niet opvangt. EN 813 beschrijft zitgordels voor rope access en maakt iemand niet automatisch beschermd tegen een vrije val.

Werk je op hoogte naast slijpwerk of boorwerk, kies dan ook passende hoofd- en oogbescherming, zodat je niet tussen risico's hoeft te wisselen op een wisselende werkplek. Een helm voor werk op hoogte moet goed blijven zitten zonder de banden of het rugpunt te hinderen. Stem de veiligheidsbril af op rondvliegende deeltjes en lichtomstandigheden.

Regelmatige controle houdt een veiligheidsharnas betrouwbaar tijdens dagelijks gebruik op hoogte. Controleer banden, stiknaden, gespen en metalen delen voor iedere werkdag. Beschadiging vraagt altijd directe actie. Let vooral op sneden, rafels en harde vervuiling.

Vervang het harnas bij beschadigde stiksels, vervormde gespen of onleesbare markeringen. Ook contact met verf, oplosmiddelen of scherpe randen kan de vezels aantasten. Volg daarom altijd de reinigingsinstructie van de fabrikant.

Bewaar het harnas droog en uit direct zonlicht, zodat vocht en uv-straling het materiaal minder belasten. Hang het niet aan een scherpe haak. Leg een harnas na een val direct apart voor beoordeling door een deskundige, ook wanneer je geen zichtbare schade ziet.