Signaalprocessoren (2)

Signaalprocessoren verdelen een audiosignaal voor een specifieke taak. Een effect wijzigt klank of tijdsverloop, terwijl een voorversterker een zwak signaal naar bruikbaar niveau brengt. Kies daarom eerst de plek in je keten. Bij draaitafels vraagt het element om een specifieke RIAA-correctie, terwijl live zang vaak juist dynamiekcontrole of extra gain nodig heeft.

Voor galm, delay of klankvervorming kijk je naar effectenprocessoren. Deze apparaten staan meestal tussen bron en versterking. Een effectlus op een mengpaneel of versterker bepaalt of je een lijnniveauapparaat zonder extra omzetting kunt gebruiken. Dat voorkomt miskopen.

Een draaitafel met magnetisch element hoort bij phono voorversterkers met RIAA-correctie. Die correctie herstelt lage en hoge tonen volgens de opnamecurve. Voor scheiding van lage en hoge frequenties zijn cross-overs bedoeld. Gebruik geen phono-ingang voor een lijnbron, omdat die correctie de klank hoorbaar vervormt.

Aansluitingen bepalen of een processor zonder ruis kan werken. Een processor moet passen bij het signaalniveau van je bron. Microfoons leveren een veel zwakker signaal dan cd-spelers of streamers. Daarom geven microfoonvoorversterkers voldoende gain voordat het signaal een lijn-ingang bereikt. XLR-aansluitingen vergrendelen stevig en beperken storing bij gebalanceerde verbindingen.

Jackpluggen komen vaak voor bij instrumenten en compacte apparatuur. Een gebalanceerde uitgang gebruikt twee tegengestelde signaaladers, waardoor brom die onderweg ontstaat beter wordt onderdrukt. Dat werkt betrouwbaarder. Controleer ook of een aansluiting mono of stereo is.

Lijnniveau wordt vaak aangeduid met dBu of dBV. Professionele apparatuur gebruikt vaak +4 dBu als referentieniveau. Een verkeerde koppeling tussen voorversterker en lijn-ingang geeft vaak te weinig niveau of vervorming, waardoor je de volumeknop veel hoger zet en ruis in stille passages duidelijker hoort. Meet nooit aan kabels terwijl apparatuur onder spanning staat.

Dynamiekbehandeling houdt grote niveauverschillen beter beheersbaar tijdens opname. Een compressor verlaagt pieken boven een ingestelde drempel. Daardoor blijft zang beter verstaanbaar wanneer een spreker harder inzet. Voor live microfoons zijn geluidspoorten en -compressors geschikt wanneer je pieken wilt temmen. Een te lage drempel maakt achtergrondgeluid juist opvallender.

Een gate sluit het signaal wanneer het onder de drempel zakt. Stel de attacktijd niet te kort in bij zang. Dat klinkt rustiger. Luister altijd naar het begin en einde van woorden.

Met equalizers kun je storende frequenties afzwakken of klank bijsturen. Een smalle correctie rond een storende frequentie behoudt meestal meer karakter dan een brede verhoging die naburige tonen en ruis in de opname vaak duidelijk hoorbaar verandert. Begin met kleine aanpassingen van enkele decibels. Noteer instellingen zodra een combinatie goed klinkt.

Je kiest sneller door bron en einddoel naast elkaar te zetten. Start bij het apparaat dat het zwakste signaal levert. Een draaitafel vraagt om RIAA-correctie voor een bruikbaar lijnsignaal. Zang heeft meestal gain nodig voor verdere bewerking. Dat bespaart gedoe.

Bekijk daarna welke bewerking je werkelijk wilt uitvoeren. Bij effecten tellen bedieningsmogelijkheden en plaatsing in de signaalketen mee. Een stereo-installatie heeft twee gelijke kanalen nodig. Neem geen mono-processor wanneer beide kanalen apart moeten blijven.

Vergelijk ten slotte aansluitingen, signaalniveau en benodigde regelaars. Wie een processor tussen bestaande apparaten plaatst, moet niet alleen naar stekkers kijken, omdat signaalniveau en regelbereik samen bepalen of de instelling bruikbaar blijft voor jouw gebruik op lange termijn. Lees de labels bij in- en uitgangen zorgvuldig. Een eenvoudige opstelling maakt fouten sneller hoorbaar.