Petrischalen (10)

Petrischalen zijn er voor observatie, kweek en het tijdelijk bewaren van kleine monsters. De beste keuze hangt af van diameter, materiaal en de vraag of steriel werken nodig is. Een schaal voor agar vraagt andere eigenschappen dan een schaal voor droog preparaatwerk. Ook de dekselvorm telt. Zo voorkom je condens, breuk of onbruikbare kweekresultaten tijdens je proef.

Wat vind je van deze pagina?

Petrischalen vergelijken en kiezen

1. Typen petrischalen en de juiste toepassing

Petrischalen kies je op basis van materiaal en toepassing. Een vlakke schaal met deksel is geschikt voor observatie, kweek of het laten drogen van kleine monsters. Voor routinewerk voldoen wegwerpschalen vaak prima. Glazen uitvoeringen passen beter wanneer je dezelfde schaal herhaaldelijk steriliseert en opnieuw inzet. De diameter bepaalt hoeveel oppervlak beschikbaar is, terwijl de hoogte invloed heeft op de hoeveelheid medium.

Schalen met compartimenten scheiden monsters zonder extra bakjes. Een geventileerd deksel beperkt condens op het oppervlak, zodat kolonies of preparaten beter zichtbaar blijven tijdens incubatie. Voor microbiologisch werk heb je vaak steriele schalen nodig, terwijl demonstraties soms met een schone niet-steriele variant kunnen. Kies wel een uitvoering die past bij je werkwijze en gebruikte vloeistof. Past geen schaaltype, dan biedt Laboratoriumbenodigdheden meer passend basismateriaal voor je proefopstelling.

2. Afmetingen en vulvolume

De diameter bepaalt het bruikbare oppervlak van een petrischaal. Kleine schalen rond 35 tot 60 mm werken prettig voor afzonderlijke monsters of beperkte hoeveelheden agar. Een formaat van 90 mm is gangbaar. Grotere diameters geven meer ruimte voor tellingen, met een hoger verbruik van medium en incubatorruimte als gevolg. De binnendiameter verschilt soms van de opgegeven maat, waardoor de effectieve kweekruimte per model kan afwijken.

Let ook op de hoogte van bodem en deksel. Lage schalen besparen ruimte bij stapelen. Hogere randen verkleinen de kans dat vloeistof over de rand loopt tijdens rustig verplaatsen. Een passende maat voorkomt verspilling van medium en maakt vergelijkingen betrouwbaarder bij meerdere platen met dezelfde hoeveelheid inoculum en voedingsbodem. Controleer buitenmaat, dekselrand, stapelhoogte en beschikbare ruimte in je incubator of houder naast andere hulpmiddelen en afgesloten monsterverpakkingen voordat je modellen voor vaste proefopstellingen kiest.

3. Materiaal, verpakking en steriliteit

Het materiaal bepaalt sterilisatie, zicht en chemische bestendigheid. Polystyreen is helder en licht, waardoor wegwerpschalen geschikt zijn voor visuele beoordeling van kolonies of sediment. Glas verdraagt herhaald verwarmen beter, hoewel het zwaarder en breekbaarder is bij vallen. Polypropyleen kan sommige chemicaliën beter verdragen. Het is niet altijd even helder.

Steriel verpakte schalen blijven gesloten tot gebruik. Controleer verpakking op scheuren, vocht of een beschadigde seal. Een steriele schaal beschermt je monster alleen bij schoon werken, want ook deksel en werkblad kunnen verontreiniging overdragen. Kies bij autoclaveren uitsluitend glas of kunststof dat expliciet voor die temperatuur en druk geschikt is. De meeste laboratoriumautoclaven werken rond 121 °C, terwijl de toegestane temperatuur per materiaal duidelijk kan verschillen.

4. Werken met media en hulpmiddelen

Goed gebruik beperkt besmetting en onduidelijke meetresultaten. Open een petrischaal zo kort mogelijk tijdens het overbrengen van een monster of voedingsbodem. Houd het deksel boven de schaal. Daarmee beperk je stof en micro-organismen uit de lucht. Werk met pipetten wanneer je kleine vloeistofvolumes gelijkmatig en gecontroleerd wilt verdelen over het oppervlak.

Laat warme agar eerst afkoelen tot de geschikte verwerkingstemperatuur. Te hete vloeistof kan condens veroorzaken. Condens druppelt op het oppervlak en kan afzonderlijke kolonies laten samenvloeien, waardoor tellingen minder betrouwbaar worden. Keer gesloten schalen tijdens incubatie vaak om, zodat vocht vooral op het deksel blijft in plaats van op het medium en markeringen op de bodem leesbaar blijven bij gestapelde proefseries. Label bodem en deksel niet door elkaar, omdat de delen na openen kunnen wisselen.

5. Onderhoud, veiligheid en afval

Veilig werken begint met een passende keuze voor hergebruik. Gebruik wegwerpschalen meestal eenmalig wanneer ze met monsters, kweekmedia of reagentia in aanraking zijn geweest. Dat voorkomt versleping van resten. Herbruikbaar glas vraagt een vaste reinigingsprocedure, gevolgd door spoelen, drogen en geschikte sterilisatie. Volg altijd het protocol van je school, laboratorium of werkgever.

Biologisch materiaal behandel je volgens de lokale veiligheidsregels. Desinfectie maakt niet ieder materiaal automatisch veilig voor de afvalstroom. Sterilisatie doodt micro-organismen onder gevalideerde omstandigheden, terwijl reiniging vooral zichtbaar vuil en productresten verwijdert. Voor mengen, sluiten of kort bewaren van vloeistoffen zijn reageerbuisjes beter geschikt dan een open schaal. Controleer ten slotte of materiaal, medium en afvalmethode binnen hetzelfde veiligheidsprotocol passen voordat je een nieuwe proef of kweekserie begint.

Begrippenlijst

Agar

Agar is een geleermiddel dat een vaste voedingsbodem vormt voor micro-organismen. Je giet het vloeibaar in een schaal en laat het stollen voordat je een inoculum aanbrengt. De concentratie beïnvloedt de stevigheid van het oppervlak.

Polystyreen

Polystyreen is een heldere thermoplast die vaak wordt gebruikt voor eenmalige laboratoriumverpakkingen. Het materiaal laat groei en sediment goed zien. Bij hoge temperaturen kan het vervormen, daarom is het niet vanzelf geschikt voor autoclaveren.

Polypropyleen

Polypropyleen is een kunststof met goede chemische bestendigheid en een relatief hoge temperatuurbestendigheid. Het is vaak minder helder dan polystyreen. Controleer altijd de productspecificatie als je het materiaal wilt verwarmen of met oplosmiddelen gebruikt.

Autoclaveren

Autoclaveren is steriliseren met verzadigde stoom onder druk en temperatuur. Veel protocollen gebruiken ongeveer 121 °C. Alleen materialen die hiervoor zijn vrijgegeven behouden hun vorm en functie tijdens deze behandeling.

Inoculum

Inoculum is de hoeveelheid micro-organismen of cellen die je op een voedingsbodem aanbrengt. Een gelijk inoculum maakt platen beter vergelijkbaar. Breng het schoon en verdeeld aan om afzonderlijke kolonies te kunnen beoordelen.

Ventilatiedeksel

Ventilatiedeksel is een dekselconstructie die gecontroleerde gasuitwisseling mogelijk maakt. Die uitvoering kan condens en ongewenste ophoping van vocht beperken. De opening moet wel zo zijn ontworpen dat verontreiniging buiten blijft.

Over petrischalen

Vergelijk 10 petrischalen bij honderden Nederlandse webshops. De prijzen lopen van € 8 tot € 23. products.ai toont per product de laagste prijs, de voorraad én de prijsontwikkeling, zodat je altijd de beste deal vindt.

Verwante categorieën